JAPAN: CHÙA VÀNG KINKAKUJI

629
SONY DSC

Đền Kinkakuji hay còn gọi là “Ngôi đền vàng” ban đầu là một khu nhà nghỉ của tướng Ashikaga, tổng tư lệnh dưới thời Muromachi (1336 – 1573). Sau khi ông chết, ngôi nhà trở thành một ngôi đền được dát toàn vàng lá. Ngôi đền bị phá hủy vào năm 1950 và được khôi phục lại vào năm 1955. Du khách sẽ có dịp tìm hiểu về nền văn hóa rực rỡ thời Muromachi, cùng với những thiết kế kiến trúc rất độc đáo của người Nhật.

Đền Kinkakuji – Đền Vàng còn có một tên gọi khác là đền ROKUONJI nằm ở miền bắc Kyoto Ngôi đền này nổi tiếng tới mức được đưa vào sách giáo khoa giảng dạy tại các trường học trên khắp nước Nhật và được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới tuy nhiên từ năm 1950 một tiểu tăng đã đốt cháy toàn bộ đền cùng với 6 di sản văn hóa quan trọng trong đền.

Năm 1955 đền được xây dựng lại nhưng cũng từ đó đền không còn được coi là Quốc bảo nữa. Diện mạo hiện nay của đền Vàng có từ năm 1955 và được dát lại vàng trong lần tu phục vào năm 1987.

Nét đặc trưng nhất về sự tinh xảo và cầu kì của Đền Vàng chính là một vị thế rất ấn tượng giữa những tán xanh của cây lá và ánh sáng tinh khiết phản chiếu của hồ nước tĩnh lặng. Bức tranh được vẽ nên từ ý tưởng về sự tồn tại giữa chốn thiên đường và trần thế. Sự hài hòa của ngôi đền cùng với bóng nước hư thực làm nên một Kinkakuji – viễn cảnh nổi tiếng nhất của Kyoto.

Kinkakuji là một cấu trúc ấn tượng được xây dựng xung quanh một cái hồ lớn, và là tòa nhà duy nhất còn lại trong các khu nghỉ dưỡng của Yoshimitsu. Tầng đầu tiên của Kinkakuji được xây dựng theo phong cách Shinden sử dụng cho các tòa nhà cung điện trong thời kỳ Heian với trụ cột làm bằng gỗ tự nhiên, tường thạch cao màu trắng tạo nên sự tương phản nhưng lại làm nên nét hài hòa cho 2 tầng trên được dát vàng.

Tượng Phật Shaka và Yoshimitsu được lưu trữ ở tầng đầu tiên. Mặc dù du khách không được chiêm ngưỡng gần những bức tượng này nhưng họ có thể xem với khoảng cách xa khi đứng trên hồ nước, các cửa sổ phía trước của tầng đầu tiên luôn được mở.

Tầng thứ hai được xây dựng theo phong cách Bukke được sử dụng làm nhà ở của samurai, bên ngoài được bao phủ hoàn toàn bằng những lá vàng mỏng. Bên trong là Bồ Tát Kannon, ngồi bao quanh bởi các bức tượng của 4 vị vua trên thiên đình, tuy nhiên, những bức tượng này cũng không cho khách du lịch thăm quan. Cuối cùng, tầng thứ ba và cao nhất được xây dựng theo phong cách của một ngôi đền Zen Trung Quốc, được mạ vàng bên trong và ngoài, và trên đỉnh mái là một con phượng hoàng được đúc bằng vàng.

Cũng bởi vì toàn bộ ngôi chùa ngoại trừ tầng trệt đều được bọc bằng những lá vàng nguyên chất, khiến cho ngôi Đền có giá trị vô cùng lớn. Đền vàng cũng chính là một biểu tượng có giá trị về tinh thần, đã từng là một Shariden (Đền Xá lị) – di tích của Phật giáo.

Kinkaku-ji (kanji: 金閣寺, phiên âm Hán-Việt: Kim Các Tự, tức chùa Gác Vàng) là tên phổ thông của chùa Rokuon-ji (kanji: 鹿苑寺: Lộc Uyển Tự, chùa Vườn Nai) ở Kyoto, Nhật Bản.

Chùa nằm trong di sản văn hóa cố đô Kyoto.

LỊCH SỬ

Kiến trúc nguyên thủy xây năm 1397 vốn dùng làm nơi an trí cho shogun Ashikaga Yoshimitsu. Con ông cho đổi hành cung làm chùa và thiền viện cho tín đồ Phật giáo phái Lâm Tế. Trong cuộc chiến Onin(1467-1477), chùa bị đốt cháy rụi nhưng rồi được xây lại.

Gần 500 năm sau, vào năm 1950 tòa Gác Vàng bị một vị sư nổi lửa đốt cháy thành tro. Nhà sư sau đó bèn tự tử nhưng bị nhà chức trách bắt được. Mẹ nhà sư cũng bị đem ra tra hỏi. Trên đường về, bà nhảy từ xe lửa, gieo mình xuống sông tự vẫn còn nhà sư sau khi truy tố bị tuyên án bảy năm tù. Trong khi thụ án ông chết bệnh trong ngục năm 1956.

CẢNH TRÍ

Kinkaku (Gác Vàng) trong khuôn viên chùa chỉ là một trong nhiều công trình kiến trúc ở chùa. Ngôi gác có ba tầng soi bóng xuống ao Kyoko-chi (鏡池: Kính Trì, tức “ao Gương”). Vách gác hai tầng trên đều dát vàng lá, ánh lên rực rỡ nên gác mới có tên là Gác Vàng. Cảnh trí gác, ao, vườn và lối đi có tiếng là hài hòa mỹ thuật. Gác này thường được so sánh với Ginkaku (銀閣; Ngân Các tức Gác Bạc) ở chùa Jisho-ji (慈照寺; Từ Chiếu Tự) cũng ở Kyoto.

Phần kiến trúc Kinkaku hiện thấy là do cuộc tái thiết năm 1955. Năm 1987 nhà chùa dát thêm lớp vàng mới cùng sửa chữa nội thất; sang năm 2003 thì phần mái được trùng tu.

GIÁ TRỊ VĂN HOÁ

Câu chuyện ly kỳ về vụ đốt Gác Vàng năm 1950 này đã được nhà văn Mishima Yukio phóng tác trong cuốn tiểu thuyếtKinkaku-ji 金閣寺. Sách này được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác. Bản tiếng Việt do Đỗ Khánh Hoan và Nguyễn Tường Minh dịch và xuất bản ở Sài Gòn vào cuối thập niên 1960, đầu thập niên 1970.